
Bessen en Pawpaw
Ugni molinae
Chileense guave
Ugni molinae is een altijdgroene heester uit de familie Myrtaceae, endemisch in het zuiden van Chili en aangrenzend Argentinië, met een verspreiding van de Maule‑ tot Los Lagos‑regio in Chileense kust‑ en voor-Andes‑bossen. De soort is ook ingevoerd en beperkt gekweekt in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. De plant ontwikkelt glanzende, aromatische bladeren en bloeit met talrijke hangende, bleekroze of witte bloemen met relatief korte meeldraden. Daarop volgen kleine, ronde bessen van ca. 1 cm, rood tot donkerpurper, zeer geurend en zeer lekkere zoet‑zuur smaak, vaak vergeleken met wilde aardbeien. Ugni molinae wordt culinair gebruikt voor confituur, sap, desserts, liqueurs zoals “murtado”, murta-met-kweepeer (murta con membrillo), chocolaatjes en zoete bereidingen. De plant dient ook als sierheester en als bijenplant vanwege de overvloedige bloemen. Ugni molinae groeit bij voorkeur in goed doorlatende, niet te natte bodems en verdraagt droogte, wind en koude (geen buiten-de-seizoen vorst).
Traditionele geneeskunde in Chili gebruikt infusies van bladeren tegen diarree, dysenterie en urinewegpijn. Moderne studies tonen aan dat de bladeren rijk zijn aan polyfenolen zoals flavonol- en flavanol-glycosiden (myricetine-, quercetine‑derivaten), gallic acid, epicatechin, triterpeenzuren (ursol, oleanol, betulinezuur, enz.) en antioxidanten die prebiotische effecten bevorderen en enzymen voor glycemische controle (α‑amylase, α‑glucosidase) remmen. Extracten van de bladeren tonen antioxidatieve bescherming op menselijke erytrocyten tegen oxidatieve schade. Daarnaast zijn er aanwijzingen voor neuroprotectieve effecten in een muismodel van de ziekte van Alzheimer. In de voedings- en voedingsmiddelenverwerking wordt Ugni molinae gebruikt in marmelade, dranken, cosmetica en farmaceutische supplementen. De bladeren kunnen dienen als natuurlijke antioxidanten in vleesproducten of eetbare films.
Ugni molinae ‘Villarica Strawberry’ groeit donkorrode-paarse bessen die smaken naar iets tussen bosaardbeien en blauwe bessen. Deze variëteit is iets winterharder en heeft een wat fijner blad.
